Saturday, February 11, 2017
Obama Nasıl Bir Başkandı
Obama Nasıl Bir Başkandı
Görev süresinin son aylar?na giren ABD Ba?kan? Barack Obama, renkli ki?ili?i ve ilginç hayat hikâyesiyle dünya medyas?n?n ilgi oda?? olmay? sürdürüyor. Obama, son olarak da, gençken geleneksel Müslüman giysileri giymi? halde çekilmi? foto?raflar?n?n bas?nda yer almas?yla sansasyon yaratt?.[1] Peki Obama nas?l bir Ba?kand?, Ba?kanl?k süresince ne gibi ba?ar?lar elde etti ve hangi konularda hüsrana u?rad?? Bu yaz?da, bu konuyu k?saca özetlemeye çal??aca??m.
Konuya geçmeden önce, Obama’n?n kendi ülkesi Amerika Birle?ik Devletleri ve dünyada nas?l alg?land??? konusunda yap?lm?? çal??malara göz atmakta fayda var. ?lk olarak ABD’ye dönersek, ?u an için Obama’n?n kendi ülkesinde yüzde 51 oran?nda onayland???n? görmekteyiz.[2] Bu, ikinci döneminin son aylar?n? ya?ayan bir Ba?kan için oldukça yüksek bir oran ve Obama’n?n halen Amerikan halk?nca onaylanma oranlar? yüzde 40’lar? geçemeyen Hillary Clinton ve Donald Trump gibi iki mevcut Ba?kan aday?ndan çok daha fazla desteklendi?ini gösteriyor.[3] 2009 Ocak ay? sonunda onaylanma oran? yüzde 68’i bulan Obama için en iyi dönem bu olurken, 2014 Kas?m ay? ba?lar?nda yüzde 40’a dü?en deste?i, Ba?kanl??? boyunca en ba?ar?s?z dönemlerinden birisiydi.
Obama’n?n dünyadaki deste?i
Asl?na bak?l?rsa, dünya genelinde de Obama’ya destek halen oldukça yüksek boyutlarda. Pew Ara?t?rma Merkezi’nin yapt??? çal??maya göre; dünya genelinde ara?t?rma yap?lan 40 ülkede, halk?n yüzde 65’i Obama hakk?nda olumlu görü?lere sahipken, yaln?zca yüzde 27’si Amerikan Ba?kan?’na güvenmedi?ini belirtiyor.[4] Obama’ya en çok destek veren ülke halklar?; Filipinler (yüzde 94), Güney Kore (yüzde 88), Fransa (yüzde 83), Gana (yüzde 82), Avustralya (yüzde 81), Kenya (yüzde 80), Tanzanya (yüzde 78), ?talya (yüzde 77), Güney Afrika (yüzde 77), Senegal (yüzde 77), Birle?ik Krall?k (yüzde 76), Kanada (yüzde 76), Hindistan (yüzde 74) ve Vietnam (yüzde 71) olarak s?ralan?yor. Obama’ya en dü?ük destek veren ülkelerse; Rusya (yüzde 11), Pakistan (yüzde 14), Ürdün (yüzde 14), Filistin (yüzde 15), Venezuela (yüzde 26), Lübnan (yüzde 36) ve Arjantin (yüzde 40) olarak s?ralan?yor. Obama’n?n, Irak Sava?? nedeniyle 2000’lerin ba??nda anti-Amerikanc?l???n tavan yapt??? Türkiye’de yüzde 45, Çin Halk Cumhuriyeti gibi ABD’nin zaman zaman gergin ili?kiler içerisine girdi?i bir ülkede de yüzde 44 oranlar?nda onaylanmas? ise, ba?ar? hanesine eklenebilecek önemli detaylar. Yine Obama’n?n Afrika ülkelerinde çok olumlu alg?lanmas? da, ABD ve kendisi ad?na önemli bir ba?ar? olarak not edilmeli. Obama’n?n ?srail’deki deste?inin yüzde 70’lerden yüzde 49’a dü?mesi ve Rusya’da ABD’ye ve kendisine duyulan güveni çok a?a??lara çekmesi ise, bu konudaki önemli ba?ar?s?zl?klar? olarak dikkat çekiyor. Hindistan ve Avrupa’da da halen oldukça popüler olan Obama, böylelikle popülarite ve onaylanma anlam?nda genel itibariyle ba?ar?l? bir profil ortaya koyuyor.
Dünyan?n geli?mi? ekonomilerinde 2008 ekonomik krizi sonras? performans tablosu[5]
?imdi bu onaylanma oranlar? d???nda, reel politik konular üzerinden Obama’n?n Ba?kanl???n? de?erlendirelim. Öncelikle, günümüzde vatanda?lar ve yönetimler için en önemli konu haline gelen ekonomi ile ba?lamakta fayda var. Mortgage krizi ile ba?layan 2008 küresel ekonomik krizi ve sava?lardan yorgun dü?en ABD’nin girdi?i büyük askeri harcamalar?n yaratt??? külfet nedeniyle, ekonomiyi dibe vurdu?u bir noktada George W. Bush’dan devralan Obama, öncelikle yüzde 10’lar? bulmu? i?sizli?i yüzde 5 seviyesine çekerek önemli bir i? ba?arm??t?r.[6] Ekonomik büyüme oranlar?na bak?ld???ndaysa, 2009 y?l?nda dibe vuran ve yüzde 2,8 oran?nda küçülen Amerikan ekonomisinin, Obama’n?n Ba?kan olmas?yla birlikte h?zla düzelme yoluna girdi?i ve 2010 y?l?nda yüzde 2,5, 2011 y?l?nda yüzde 1,6, 2012 y?l?nda yüzde 2,2, 2013 y?l?nda yüzde 1,5, 2014 y?l?nda yüzde 2,4 ve 2015 y?l?nda yine yüzde 2,4 büyüdü?ü görülmektedir.[7] Bunlar, Obama’n?n ekonomide ba?ar?l? oldu?unu göstermektedir. Elbette bu rakamlar, ABD gibi dünya lideri bir ülke için yeterli bulunmayabilir; nitekim h?zl? geli?en birçok ülkede geçti?imiz y?llarda ekonomik büyüme oranlar? yüzde 10’lar? (Çin Halk Cumhuriyeti) ve yüzde 7’leri (Türkiye) bulmu?tur. Ancak önceki dönemle (Bush) k?yasland???nda, Obama’n?n ba?ar?s? ortadad?r. Obama’n?n Trans-Pasifik Ortakl??? giri?imi ve Trans-Atlantik Yat?r?m ve ??birli?i Anla?mas? (TTIP) da, her ne kadar bunlar? eyleme sokmak bir sonraki ABD Ba?kan?’na kalacak olsa da, çok önemli jeoekonomik giri?imler olarak övgüyü hak etmekte ve Obama’n?n ba?ar? hanesine yaz?lmaktad?r.
Obama’n?n en tart??mal? miras?, ku?kusuz d?? politika alan?nda olacakt?r. Görev süresi boyunca Hillary Clinton ve John Kerry gibi iki önemli D?? ??leri Bakan? ile çal??an Obama, asl?nda birçok ba?ar?l? giri?ime de imza atm??t?r. Örne?in, Asya politikalar? ba?lam?nda oldukça önemli giri?imlerde bulunan (Asia Pivot) Obama, ABD’nin Hindistan, Filipinler, Tayvan, Japonya, Myanmar, Vietnam ve Güney Kore ba?ta olmak üzere birçok ülkeyle olan ili?kisini düzeltmi? ya da daha da geli?tirmi? ve böylelikle, Çin Halk Cumhuriyeti’nin Asya’da artan ekonomik gücüne önemli bir denge mekanizmas? olu?turmay? ba?arm??t?r. Yine ABD’nin Küba ile ili?kilerini normalle?tirmesi ve Güney Amerika’daki fanatik anti-Amerikanc? yönetimlerin zor duruma sokulmalar? ya da i?ba??ndan gönderilmeleri, Obama’n?n ba?ar? hanesine yaz?lmas? gereken konulard?r. ABD’nin Ukrayna ve Suriye konular?nda z?tla?t??? Rusya Federasyonu’nu ve onun tart??mas?z lideri Vladimir Putin’i ekonomik ambargolar neticesinde zor duruma sokmas? da, Obama aç?s?ndan bir ba?ar? olarak kabul edilebilir. Son olarak, Afrika’da yapt??? yat?r?mlarla h?zla güçlenen Çin Halk Cumhuriyeti kar??s?nda ki?isel popülaritesiyle ABD’yi bu bölgede ayakta tutmas?, Obama için önemli bir kazan?m ve ba?ar? olarak say?labilir. Lakin Obama’n?n d?? politikadaki bu ba?ar?l? giri?imlerini gölgeleyen konu, Orta Do?u’da ya?anan “Arap Bahar?” hüsran? olmu?tur. Bu konuda Müslüman Karde?ler (?hvan) çizgisine ve "?l?ml? ?slam" modeline çok güvenen Obama, Tunus haricinde, M?s?r, Libya ve Suriye’de destekledi?i hareketlerin güçten dü?tü?ünü ya da radikalle?ti?ine ?ahit olmu? ve sonuçta, bizzat ABD ve Türkiye gibi baz? Amerikan müttefikleri, I??D gibi radikal bir terör örgütüyle ayn? saftaym?? gibi çok yanl?? bir görüntü ortaya konulmu?tur. Dürüst olmak gerekirse, bugün, Ortado?u, Obama dönemi öncesinden bile daha kötü haldedir. Amerikan Ordusu sayesinde Obama öncesinde bir nebze olsun istikrarl? olan Irak, bugün bölünme a?amas?nda ve her gün terör olaylar?n?n ya?and??? çökmekte olan bir ülkedir. Suriye ise, iç sava??n halen devam etti?i, tamamen y?k?lm?? ve nüfusunun yar?dan fazlas? yurtd???na göçmü? bir ülke haline gelmi?tir. Her ne kadar, ?ran ?slam Cumhuriyeti, yap?lan nükleer anla?ma sayesinde uluslararas? siyasal sisteme entegre edilse de, bu konuda Obama yönetimine olan destek -özellikle ?srail yanl?s? çevrelerde- yüksek oranda de?ildir. Nitekim ?sraildeki Netanyahu iktidar?n?n Obamaya deste?i hiç de yo?un de?ildir; hatta Netanyahu, ABDde aç?k bir ?ekilde Cumhuriyetçileri desteklemektedir. Obama döneminde, ABD-?srail ili?kilerine gerginlikler damgas?n? vurmu? ve ABDnin Ortado?udaki en önemli müttefi?i zaman zaman küstürülmü?tür. Türkiye ise, 2000’lerin ba??nda zirve yapan demokrasisi son dönemde h?zla ini?e geçen kötü bir müttefik görüntüsü çizmeye ba?lam??t?r. Obama, çok güvendi?i Türk lider Recep Tayyip Erdo?an’la birçok konuda ayr? dü?mü? ve onun otoriter e?ilimlerini dizginleyememi?tir. En kötüsü ise, Ortado?u’daki bu devletsizlik ve istikrars?zl?k ortam? nedeniyle, I??D ve El Kaide gibi radikal birçok terör örgütü çok daha güçlü hale gelmi? (her ne kadar Usama Bin Ladin onun döneminde öldürülse de) ve dünya bar???n? tehdit etmeye ba?lam??lard?r. Bunlar, ABD d?? politikas?n?n Obama dönemindeki en önemli ba?ar?s?zl?klar? olmu? ve neticede di?er bölgelerde son derece ba?ar?l? olan Obama’n?n d?? politika notunu art?dan nötre çevirmi?tir. Ayr?ca Obama’n?n hiçbir önemli dünya sorununa (Filistin-?srail Sorunu, Ke?mir Sorunu, K?br?s Sorunu, Da?l?k Karaba? Sorunu) kal?c? çözüm getirememesi de, Nobel Bar?? Ödülü sahibi olmas?na kar??n, d?? politikada ba?ar?s?n?n sorgulanmas?na yol açm??t?r.
Obama ailesi
Obama’n?n en ba?ar?l? oldu?u konulardan birisi ise, imaj? ve rol-model kimli?idir. ?yi bir aile babas?, dü?ünceli bir e? ve esprili bir Amerikal? olarak, Obama, dünyada sevilen ve örnek al?nan bir siyasi lider haline gelmi? ve her kesimden destekçi bulmay? ba?arm??t?r. Öyle ki, Obama’y?, en ayk?r? ve din kar??t? sanat figürleri ile e?zamanl? olarak, Katolik Kilisesi ruhani lideri Papa Franciscus ve Müslüman baz? âlimler gibi birbirleriyle çok alakas?z ki?iler övmü? ve desteklemi?lerdir. Bu, Obama’n?n klasik stereotipileri altüst eden farkl? ki?ili?i ve güçlü imaj?na iyi bir örnektir. Nitekim daha çok sa?/muhafazakâr çevrelerin sahiplendi?i ailevi de?erler, Obama gibi sol/liberal bir figür taraf?ndan da ba?ar?yla korunmu?tur. Obama’n?n basketbol ve caz müzi?i gibi Amerikal?larla özde?le?en baz? de?erleri benimsemesi de, hem seçmen gözünde onu iyi bir Amerikal? yapm??, hem de bu gibi Amerikan de?erlerinin dünyaya daha yo?un olarak yay?lmas?n? sa?lam??t?r. Dahas?, Obama, dünya medyas?nda çok s?k yer alan bir Ba?kan olarak, ABD’nin Irak Sava?? nedeniyle bozulan imaj?n? düzeltmi? ve yumu?ak güç unsurlar?n? çok etkili ?ekilde kullanm??t?r. John F. Kennedy’den beri bu kadar çok iz b?rakan bir ABD Ba?kan?, -belki biraz Ronald Reagan-, daha önce hiç görev yapmam??t?r. Bu nedenle, Obama, rol-model kimli?i ve imaj yönetimi aç?s?ndan büyük bir ba?ar?ya imza atm?? ve bu ki?isel ba?ar?s?n? ülkesi ad?na da olumlu kullanm??t?r.
Obama’n?n ba?ar?s?z oldu?u bir alan ise, Afrikal? Amerikal?lar?n sisteme entegrasyonunu tam olarak gerçekle?tirememesidir. Bu konuda, Obama, Afrikal? Amerikal? kimli?i nedeniyle çok avantajl? durumda olmas?na kar??n, sistemi kökünden de?i?tirebilecek bir güce hiçbir zaman eri?ememi?tir. Bugün bile, ABD’de polis ?iddeti nedeniyle onlarca Afrikal? Amerikal? vatanda? ve polis hayatlar?n? kaybetmekte[8] ve Afrikal? Amerikal? nüfusun 1970’lere benzer ?ekilde yeniden radikalle?mesi gibi tehlikeli e?ilimler ülkede ba? göstermektedir. Birçok Afrikal? Amerikal?, halen devletleriyle bar???k durumda de?ildir ve Amerikan devletine yönelik ?rkç?l?k suçlamalar? giderek artmaktad?r.[9] Obama, kabul etmek gerekir ki, bu konuda çaresiz ve ba?ar?s?z bir performans göstermi?tir. Ancak ekonomik e?itsizlikler giderilememesine kar??n, Afrikal? Amerikal? nüfusun ve özellikle de k?zlar?n e?itimine Michelle Obaman?n da çabalar?yla h?z kazand?r?lmas?, bu alanda olumlu bir geli?me olarak not edilebilir.
Obama’n?n ikinci ba?ar?s?zl??? ise, son günlerde yeniden tart???lmaya ba?lanan silah reformu konusunda olmu?tur. Bu konuda epey yo?un çaba gösteren ve Demokrat Senatör ve Temsilcilerden de büyük destek alan Obama[10], buna kar??n sistemi de?i?tirebilecek kararl? bir gücü ortaya koyamam??t?r. ABD’de her geçen y?l daha da artan silahl? bask?nlar ve toplu katliam olaylar?, bu ülke için ciddi bir siyasal ve toplumsal sorun, dahas? önemli bir prestij kayb? haline gelmi?tir. Obama’n?n gerek Afrikal? Amerikal?lar?n sisteme entegrasyonu, gerekse silah reformu konusunda gösterdi?i “denedim ama yapamad?m” çizgisi, maalesef sorunlar? çözmekten uzak ve ba?ar?s?zd?r.
Sonuç olarak, popülarite ve onaylanma, ekonomi yönetimi ve rol-model kimli?i/imaj yönetimiyle 3 alanda çok ba?ar?l? olan Obama, d?? politikada nötr, Afrikal? Amerikal?lar?n sisteme entegrasyonu ve silah reformu gibi 2 alanda ise ba?ar?s?z olmu?tur. Ancak genel tablo, 3 art?, 2 eksi ve 1 nötr puan ile yine de ba?ar?l? oldu?unu göstermektedir. Bu da göstermektedir ki, ABD’nin bir sonraki Ba?kan?’n?n i?i çok zor olacakt?r. Çünkü sevilen bir Ba?kan’?n yerini doldurmak kolay olmaz, hele ki bu ki?i Obama gibi çok renkli ve örnek bir siyasetçiyse…
Yrd. Doç. Dr. Ozan ÖRMEC?
[1] Buradan görülebilir; http://www.infowars.com/photos-obama-wears-traditional-muslim-dress/.
[2] http://www.gallup.com/poll/116479/barack-obama-presidential-job-approval.aspx.
[3] http://www.reuters.com/article/us-usa-election-thirdparty-idUSKCN0ZO2AS.
[4] http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/06/24/7-charts-on-how-the-world-views-president-obama/.
[5] https://www.bloomberg.com/view/articles/2016-05-02/measuring-president-obama-s-economic-performance.
[6] http://fortune.com/2016/01/12/obama-economy-charts/.
[7] http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?locations=US.
[8] http://www.amerikaninsesi.com/a/dallas-police-shooting/3409398.html.
[9] http://politikaakademisi.org/2015/04/30/baltimore-olaylari-ve-amerikan-devletine-yonelik-irkcilik-elestirileri/.
[10] http://politikaakademisi.org/2016/01/07/silah-reformu-abd-ve-dunya-ornekleri/.
Available link for download
Subscribe to:
Post Comments (Atom)
No comments:
Post a Comment